Schierstins
Veenwouden
De naam ‘Schierstins’ verwijst naar de vroegst bekende eigenaren, de “schiere monniken” of Cisterciënsers, die volgens een oorkonde uit 1439 de toren bezaten. “Stins,” betekent letterlijk “stenen woonhuis”.
De toren is opgetrokken uit bakstenen (zgn kloostermoppen) welke waarschijnlijk door het klooster Klaarkamp (bij Rinsumageest) vervaardigd en geleverd zijn. De Schierstins werd rond 1300 gebouwd voor de familie Idzengha. Het was een versterkte toren die diende ter bescherming tegen aanvallen van buitenaf. Het was de tijd van strijd tussen Schieringers en de Vetkopers, waarin de adel zelf voor hun rechten moesten vechten. In een manuscript uit 1439 wordt het gebouw aangeduid als het “Schira Monnika huse” in Sint Johanniswald, waarmee de stins dus in eigendom was overgegaan naar de monniken en als uithof van het klooster fungeerde. De veenmeester van Klaarcamp woonde in de stins. Dit was een lekenbroeder die toezicht hield op de turfgravers in de venen van Klaarkamp. Zijn vrouw woonde in het vrouwenhuis van de abdij.
De toren stond binnen een omgracht terrein op een heuvel en was uit veiligheidsoverwegingen pas op de hoogte van de verdieping via een ladder te bereiken. De grote bogen die onderaan de toren te zien zijn, zaten eerder in de grond verborgen. Er lag een lage aarden heuvel rondom de Stins (motte of wier), die de toren steun gaf tegen verzakking. Nadat de toren haar verdedigingsfunctie verloor, werd de heuvel afgegraven en werden de bogen zichtbaar. De dikke bakstenen muren bevatten schietgaten en later kruisvensters. n de toren zijn oude bouwfragmenten te zien en wapens aanwezig uit de middeleeuwen. De Schierstins is de enige nog bestaande middeleeuwse stins in Friesland.
Vanaf de 17de eeuw werd de stins voor bewoning geschikt gemaakt en met een aanbouw aan de oostzijde uitgebreid. Voorname personen uit Leeuwarden en Franeker gebruikten de stins in de 18de eeuw als buitenplaats. Een opvallende eigenaar was B.Th. baron van Heemstra, die er vanaf 1871 een museum heeft ingericht. Later raakte de toren in verwaarloosde toestand. In 1906 en in 1961 werd het complex ingrijpend gerestaureerd. Het complex is eigendom van de gemeente Dantumadiel en is nu als cultureel centrum toegankelijk.
Aanwijzingen voor het stempelen van de Monnikenpenning:
- Leg de penning op het aanbeeld van het stempelblok
- Plaats de letterstempel op de juiste plek op de penning
- Tik met een ferme tik met het hamertje de letter in de penning
- Als alle letter geplaatst zijn, vormt zich een woord
- De letter van deze kloosterlocatie komt op positie 6 van de monnikenpenning